Dit boek laat zien hoe een moeilijk onderwerp besproken kan worden in heldere taal en met een plezierig soort humor. In 500 pagina's worden alle waarheidsaanspraken van de wetenschap vakkundig getoetst en onderuit gehaald door iemand die geschoold is in de zachte wetenschappen.
Patrick Chatelion Counet studeerde rechten en theologie. In het laatste vakgebied is hij gepromoveerd. Vanaf 2008 tot aan zijn pensioen was hij hoogleraar Bijbel in de Nederlandse Cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. In dit boek toont hij zich een kenner van de exacte wetenschappen die - zoals hij aantoont - helemaal niet zo exact zijn. Historisch gezien is de moderne westerse natuurwetenschap een kind van de theologie (p.45). De kerk bezat (sic) de waarheid – het volk (vrijwel niemand kende Latijn) geloofde dit. (p. 47) Vandaag de dag bezit (sic) de wetenschap de waarheid – het volk (vrijwel niemand beheerst de complexe wiskunde) gelooft dit. (p. 48)
Counet toont zich een aanhanger van de negatieve theologie en dit vormt ook de rode draad in zijn boek. "Orde is niet iets wat bestaat. Wij maken/creëren orde." (p.56) "Wij kunnen niet over de grens heen denken." (p. 71) Uit handen van de negatieve theologie, die al sedert de vroege kerkvaders aan Gods onkenbaarheid vasthoudt en het niet-weten tot geleerdheid verheft (docta ignorantia), heeft de wetenschap chaos en onzekerheid ontvangen (p.53). De mens kan zich hier van nature niet bij neerleggen. De mens denkt, gelooft, dat de wereld ordelijk is en niet chaotisch." (p. 69) Hetzelfde geldt voor de wetenschap. Wanneer we dit proberen, worden de uitkomsten absurd, waarbij hij *absurd* omschrijft als: "wat onze geest niet kan bevatten." (p. 37) Wat hij de wetenschap
kwalijk neemt, is dat zij deze absurdheden als absolute waarheid waarheid presenteren. Het is absurd dat kwantumdeeltjes zich in een
superpositie bevinden. (p. 104) Het is absurd dat het universum uit niets is ontstaan. (p. 94) Maar het is ook absurd dat het universum een perpetuum mobile is. (p. 94) In het laatste hoofdstuk formuleert hij 95 absurdheden, als tegenhanger van Luther. Kennelijk wil hij hiermee de suggestie wekken dat de wetenschap zich moet 'bekeren'.
Voor Counet zijn al deze absurdheden voldoende reden om hierin niet mee te gaan. "Er zijn te veel aannames, onzekerheden, becijferingen, interpretaties, vertalende analyses en huzarenstukjes in het spel om nog van wetenschap te kunnen spreken." (p. 250)
- "Ik geloof dat de kwantumwereld ook als je wél kijkt, er niet is (p. 105). De kwantumfysica isoleert onderdelen van systemen, hakt handen af, en noemt ze ten onrechte 'bouwstenen'." (p. 132)
- "Bewijs voor de oerknal is er niet. Het is een geloof." (p. 314)
- "Kan het misschien zijn, dat ze niet bestaan, zwarte gaten?" (p. 275) "Ik beloof u een oplossing zonder zwarte gaten: annihilatie!." (p. 237)
- "Alle waarheden en wetten berusten op inductieve logica, maar helaas blijft inductie een aanname." (p. 327)
- "Absolute kennis over iets verkrijgen is onmogelijk." (p. 334)
Wie denkt dat Counet na het afschieten van alle wetenschappelijke zekerheden nu als theoloog met God komt aanzetten, komt bedrogen uit. Net zomin als de wetenschappelijke conclusies geen zekerheden zijn, is ook God geen zekerheid. Dit past niet in zijn negatieve theologie. En overigens ook niet in zijn wetenschapsfilosofie.
- "Ik onderschrijf het uitsluiten van de hypothese God in de wetenschappen. (p183)
- "Ik schaar me in dit science & religion-debat achter Lemaître, die elk concordistisch standpunt vermijdt dat wetenschappelijke resultaten in overeenstemming met de Bijbel tracht te brengen." (p. 216)
Toch heeft hij het naar mijn gevoel net even iets te vaak over God en klinkt er in zijn uitspraken hierover net iets te veel ironie door.
Alsof hij de lezer desondanks op het spoor van God wil zetten.- "We zouden God erbuiten laten. (Ja, ík, theoloog, mag God als *ultimum remedium* en als *deus ex machina* binnenbrengen, wat ik niet zal doen)." (p. 218)
- "Maar als je aanneemt dat het wel kan – en je kunt álles aannemen (zelfs God)." (p. 227)
- "Wetenschappelijk ongehoorzaam voeren we onze verboden God voor heel even opnieuw in." (p. 318)
In de epiloog komt hij er even openlijk op terug. Op aandringen van zijn uitgever. "Toch is er nog hoop voor God, want als iets wat onmogelijk is, toch bestaat – het universum –, waarom God dan niet?" (p. 481) Na alle beschreven absurditeiten die erop wijzen dat het zo goed als onmogelijk is dat er een universum bestaat, is het universum er per slot van rekening *wel*. Met hetzelfde recht van spreken zou er daarom ook een God kunnen zijn. Met die gedachte laat hij de lezer achter.
Voor een evangelisch christen als ik is dit natuurlijk erg mager. Maar ook als orthodox evangelisch christen moet ik beseffen dat alles wat ik over God denk zeker te weten, een kwestie is van *geloven*. En met wat Chatelion Counet mij in dit boek heeft aangereikt, weet ik dat dit niet onderdoet voor het *geloven* van de wetenschapper. Daarom van harte aanbevolen!
